Cevap ( 1 )

  1. Dünya Savaşı sırasında Avrupa sınırında büyük yenilgiler alınması üzerine Rus Çarı, 25 Haziran 1916’da o güne kadar askerlik yaptırılmayan Orta Asyalıların orduya alınması emrini verdi. Orta Asyalılar savaşmayacaklar ancak savaşanların içinde saklanacakları koruma çukurları açacaklardı. Bu emir üzerine Türkistan Bağımsızlık Savaşı başladı. Çarlık yönetimi bu olayı bir bağımsızlık savaşı olarak göstermemek için adını “Basmacı Hareketi” koydu.

    11 Temmuz 1916’da Taşkent’te Milli İstiklal Ayaklanmasını başlattılar. Çarlık Hükümeti, Orta Asya ve Kafkaslarda sıkıyönetim ilan etti. 1916–1917 yılları arasında çok sayıda Orta Asyalı öldürüldü. 

    Bolşevik Devrimi’nden sonra Orta Asyalılar bağımsızlıklarını kazanmak için bir örgüt kurdular. Amaçları Türkistan toplumlarınca 1916’da girişilmiş olan bağımsızlık savaşına olumlu yön vermek ve bağımsız Türkistan’ı kurmaktı. Türkistan Bağımsızlık Birliği’nin adına kısaca “cemiyet” deniyordu. Cemiyetin önderlerinden biri de Zeki Velidi Togan idi. 

    Türkistan Birliği; Semerkant, Hive ve Fergana’da Basmacılarla ilişki kurdu. Ortak amaç, Basmacıların çağdaş eğitim yolu ile örgütlenmesi ve ulusal bağımsızlığa düzenli olarak ulaşmaktı. 

    Bolşevikler 1919’da Basmacı hareketini sona erdirmek amacıyla harekete geçtiler. Türkistan halkına saldırdılarsa da başarılı olamadılar.

    Bu gelişmelerden rahatsız olan Sovyet yönetimi, 10920’den itibaren Türklere karşı asimile siyasetine yöneldi. Camiler tahrip edildi, vakıfların malları devletleştirildi, Türk okulları ve medreseler kapatıldı. 

    Ruslar, Türkiye’de Arap alfabesi kullanılırken kendileri Latin alfabesine geçti, Türkiye’nin Latin alfabesine geçtiği dönemde de Rus Kiril harf sistemine geçti. 

    Enver Paşa’nın 1921’de Türkistan’a gelip Basmacılara katılmasıyla mücadeleler şiddetlendi. Ancak Enver Paşa’nın 1922’de öldürülmesiyle hareket 1931 yılına kadar sürmesine rağmen istenilen sonuç alınamadı.

    Bu harekete son veren Ruslar 5 Aralık 1936’da Batı Türkistan’da SSCB’ye bağlı Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Türkmenistan cumhuriyetleri kuruldu. 

Cevap bırak

Sorry, you do not have a permission to answer to this question .