Cevap ( 1 )

  1. Kuzey Mezopotamya’da Toroslar ve Zagroslar’ın etekleri bol yağış alır. İyi yağış al­ması nedeniyle Zagros etekleri Paleolitik Çağ’dan itibaren insanların yaşadığı bir bölge olmuştur. Güney Mezopotamya ise çöldür. Buraya Dicle ve Fırat nehirleri be­reket getirir. Sulama kanalları açılarak tarım arazileri sulanabilmiştir. Musul yakınla­rında Paleolitik Çağ’ın başlarına tarihlenen taş aletler saptanmıştır. Küçük gruplar halinde yaşayan bu ilk insanlar yaşamlarını kök, böğürtlen türü bitkiler, yaprak top­layarak ve bazen de bunlara ek olarak büyük hayvanları avlayarak sağlardı.

    Günümüzden 12.000-11.000 yıl önce buzul iklimi sona ermiş ve günümüzde-kine benzer ılıman bir iklim Mezopotamya’ya hakim olmuştur. Bitki ve hayvan türleri çoğalmış, insanlar hayvanları beslemeye ve yavaş yavaş onları evcilleştir­meye başlamıştır. Artık mağaralarda değil hayvanların ve tarıma alınacak bitkile­rin, bir başka deyişle besin kaynaklarının yanında geçici basit barınaklarda yaşam devam etmiştir. Bu çağa Mezolitik ya da Epipaleolitik Çağ adı verilir. Paleolitik Çağ ve Neolitik Çağ arasında yer alan Ara/Orta Taş Çağı anlamındadır. Bu çağın özelliklerini gösteren kültürler Doğu Akdeniz kıyısında saptanan Kebara ve Natufyen kültürleridir.

    MÖ. 10.000 yıllarında Neolitik Çağ (Yeni Taş Çağı ya da Cilalı Taş Çağı)’a giri­lir. Bu çağda kalıcı ilk köy yerleşmeleri kurulmaya başlar. Bunu üretim izler. Buğ­day, arpa, bezelye ve mercimek tarımı yapılır, koyun, keçi, sığır, köpek ve domuz gibi hayvanlar evcilleştirilir. Mezopotamya’da bulunmayan obsidyen Doğu Ana­dolu’dan ticaretle getirilir. Ticaretle ilgili olarak ilk mühürler ortaya çıkar. MÖ. 7000’lerde kile elle şekil verilerek ilk kez çanak çömlek yapılmaya ve kullanılma­ya başlanır. Bu çağın önemli yerleşmeleri, Kuzey Mezopotamya sınırında Diyar­bakır’da Çayönü, Şanlı Urfa’da Nevali Çori, Göbeklitepe ve Kuzey Irak’taki Cermo (Jarmo) dur.

    MÖ. 7. binyılın sonlarından MÖ. 6. binyılın ilk yarısına kadar yeni çanak çöm­lek tarzları ve boyama teknikleri gelişti Kuzey Mezopotamya’daki yerleşme yerle­rinden isimlerini alan boyalı çanak çömlek kültürleri Hassuna Kültürü ve Samarra Kültürü Mezopotamya’nın neolitik kültürlerini temsil eder. MÖ. 5600’ de Kuzey Mezopotamya’da Hassuna Kültürü’nün yerini Halaf Kültürü (MÖ. 5600-5000) aldı. Halaf Dönemi’nde insanlar tholos adı verilen ev tiplerini kullanmışlardır. Halaf Kültürü’nün bir başka özelliği zarif boya bezemeli çanak çömlekleridir. Geometrik bezemeler yanında, insan ve hayvan motifleri de kullanılmıştır. Bu kültür Zagros Dağları ile Akdeniz arasında kalan tüm Kuzey Irak, Kuzey Suriye ve Güneydoğu Anadolu’ya yayılmıştır.

    Kuzey Mezopotamya’da Halaf Kültürü ile eş zamanlı olarak Güney Mezopo­tamya’da ilk buluntu yerinden dolayı Ubeyd olarak adlandırılan bir başka kültür gelişmekteydi. Bu kültür MÖ. 6. binyılın sonlarına doğru Kuzey Mezopotamya’ya kadar yayılmış, tholos tipi evler son bulmuş ve Halaf boyalı çanak çömleğinin ye­rini Ubeyd boyalı çanak çömleği almıştır. Ubeyd Kültürü’nün (MÖ. 5500-4000) ku­zeydeki yayılım sınırı Elazığ-Malatya yöresine kadar uzanmaktaydı. Ubeyd Dönemi’nin en önemli mimari özelliği Güney Mezopotamya’da Ur, Uruk, Ubeyd ve Eri- du gibi kentlerin merkezinde bir tapınak inşa edilmesi ve kentlerin bu merkez et­rafında gelişmesiydi. Bu yerleşim modeli daha sonraki Sümer şehirlerinde görülen­lerin öncüsü niteliğindedir.

     

Cevap bırak

Sorry, you do not have a permission to answer to this question .